Πρώτες στερεές τροφές: πώς και πότε ξεκινάμε

Οι πρώτες στερεές τροφές είναι από τις πιο διασκεδαστικές στιγμές του πρώτου χρόνου, με γκριμάτσες, κολλημένο πουρέ στα μαλλιά και ένα πάτωμα που θέλει σφουγγάρισμα. Είναι όμως και μια περίοδος με πολλές απορίες: πότε ξεκινάμε, με τι, πόσο; Μαζέψαμε τα βασικά από τις οδηγίες του NHS και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Πότε ξεκινάμε τις πρώτες στερεές τροφές

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και το NHS συστήνουν να ξεκινάμε γύρω στους 6 μήνες. Μέχρι τότε το μητρικό γάλα ή το γάλα για βρέφη καλύπτει πλήρως τις ανάγκες του μωρού. Από εκεί και πέρα, το βρέφος χρειάζεται επιπλέον ενέργεια και θρεπτικά συστατικά, ενώ το σώμα του είναι πια έτοιμο να μασήσει και να καταπιεί. Αν το μωρό γεννήθηκε πρόωρα, ρωτήστε τον παιδίατρο ποια είναι η κατάλληλη στιγμή.

Αν το μωρό σας είναι ακόμη 5 μηνών, δεν χρειάζεται βιασύνη. Για όλα όσα αλλάζουν αυτή την περίοδο, διαβάστε και τον οδηγό μας «Το μωρό σας είναι 6 μηνών».

Τα τρία σημάδια ετοιμότητας

Το μωρό είναι έτοιμο όταν, γύρω στους 6 μήνες, εμφανίζει ταυτόχρονα τα εξής τρία σημάδια:

• Κάθεται και κρατά σταθερό το κεφάλι του.
• Κοιτάζει το φαγητό, το πιάνει και το φέρνει μόνο του στο στόμα.
• Καταπίνει την τροφή αντί να την πετάει αυτόματα έξω με τη γλώσσα.

Το να μασά τις γροθιές του, να ξυπνά πιο συχνά τη νύχτα ή να ζητά περισσότερο γάλα είναι φυσιολογικές συμπεριφορές και όχι απαραίτητα σημάδι ετοιμότητας. Και, δυστυχώς, οι στερεές τροφές δεν κάνουν το μωρό να κοιμάται αυτόματα όλη τη νύχτα.

Με τι ξεκινάμε

Ξεκινήστε με λίγες κουταλιές ή λίγα κομματάκια, πριν από το συνηθισμένο γάλα, σε μια ώρα που δεν βιάζεστε. Στην αρχή η ποσότητα δεν έχει σημασία. Το μωρό μαθαίνει νέες γεύσεις και υφές, ενώ το γάλα παραμένει η βασική του τροφή.

• Λαχανικά και φρούτα, ένα κάθε φορά: πατάτα, γλυκοπατάτα, καρότο, μπρόκολο, μήλο ή αχλάδι, λιωμένα ή σε μαλακά βραστά στικ.
• Και λαχανικά που δεν είναι γλυκά, όπως μπρόκολο, κουνουπίδι και σπανάκι. Έτσι συνηθίζει περισσότερες γεύσεις, κάτι που ίσως βοηθήσει να μη γίνει αργότερα παιδί που δεν τρώει εύκολα.
• Στη συνέχεια: όσπρια, ψάρι και κρέας χωρίς κόκαλα, βραστό αυγό, ζυμαρικά, ρύζι, γιαούρτι και τυρί πλήρη και χωρίς ζάχαρη.

Χωρίς αλάτι και ζάχαρη στο φαγητό ή στο νερό του βρασμού, και χωρίς κύβους ζωμού. Μέλι δεν δίνουμε πριν από τον πρώτο χρόνο, όπως εξηγεί το NHS. Το αγελαδινό γάλα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική από τους 6 μήνες, αλλά ως κύριο ρόφημα προσφέρεται μόνο μετά τα πρώτα του γενέθλια. Από τους 6 μήνες μπορείτε επίσης να προσφέρετε λίγες γουλιές νερό σε ανοιχτό ποτηράκι μαζί με το φαγητό.

Πουρές ή φαγητό στο χέρι;

Και οι δύο επιλογές είναι σωστές. Κάποια μωρά προτιμούν στην αρχή πουρέ με το κουτάλι, ενώ άλλα θέλουν αμέσως να πιάνουν μόνα τους την τροφή (baby-led weaning). Στόχος είναι να περάσετε σύντομα σε λιωμένες, χοντροκομμένες και μαλακές τροφές κομμένες σε μέγεθος παρόμοιο με το δάχτυλό σας, ώστε το μωρό να μαθαίνει να μασά και να καταπίνει με ασφάλεια.

Τα αλλεργιογόνα: όχι καθυστέρηση

Τροφές όπως το αυγό, τα φιστίκια, η γλουτένη, το ψάρι και το σουσάμι μπορούν να ενταχθούν από τους 6 μήνες, δοκιμάζοντας μία κάθε φορά και σε μικρή ποσότητα ώστε να εντοπίσετε τυχόν αντίδραση. Σύμφωνα με το NHS, η αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην εισαγωγή του αυγού και του φιστικιού μετά τους 6 έως 12 μήνες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αλλεργίας. Τους ξηρούς καρπούς τούς δίνουμε αποκλειστικά αλεσμένους ή σε μορφή βουτύρου, ποτέ ολόκληρους.

Οι αλλεργικές αντιδράσεις εμφανίζονται συνήθως μέσα σε λίγα λεπτά, αλλά μπορεί να καθυστερήσουν έως και δύο ώρες: πρήξιμο στα χείλη ή στο πρόσωπο, κόκκινο εξάνθημα, εμετός ή βήχας. Δυσκολία στην αναπνοή ή πρήξιμο στη γλώσσα αποτελούν επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση ιατρική βοήθεια. Αν το μωρό έχει έκζεμα, ήδη γνωστή αλλεργία ή αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών, συμβουλευτείτε πρώτα τον παιδίατρό σας.

Ασφάλεια: πνιγμός και αναγούλα

• Το μωρό τρώει πάντα καθιστό, στο καρεκλάκι φαγητού με δεμένη ζώνη, και ποτέ χωρίς επίβλεψη.
• Αποφεύγετε τις σκληρές τροφές, όπως ολόκληροι ξηροί καρποί, ωμό καρότο ή ωμό μήλο. Ολόκληρους ξηρούς καρπούς δεν δίνουμε σε καμία περίπτωση πριν από τα 5 χρόνια.
• Κόβετε τα σταφύλια και τα ντοματίνια στα τέσσερα και αφαιρείτε προσεκτικά κουκούτσια και κόκαλα.
• Αφήνετε το ζεστό φαγητό να κρυώσει καλά και το δοκιμάζετε πάντα πριν το δώσετε στο μωρό.

Μην πανικοβληθείτε αν το μωρό κάνει αναγούλα (gagging): δακρύζει, βγάζει τη γλώσσα ή φέρνει την τροφή μπροστά. Είναι μια φυσιολογική αντίδραση μέσω της οποίας μαθαίνει πόση τροφή χωράει στο στόμα του. Ο πνιγμός (choking) είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, γι’ αυτό και μένετε πάντα δίπλα του όσο τρώει.

Με υπομονή και χωρίς πίεση

Μπορεί να χρειαστούν δέκα ή και περισσότερες δοκιμές μέχρι το μωρό να αποδεχτεί μια νέα γεύση. Θα υπάρξουν μέρες που θα τρώει πολύ και μέρες που θα τα αρνηθεί όλα. Σταματήστε ήρεμα όταν κλείνει το στόμα ή γυρίζει το κεφάλι. Και να θυμάστε ότι ο θηλασμός ή το γάλα για βρέφη εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική του τροφή μέχρι να κλείσει τον πρώτο του χρόνο.

Πηγές (στα αγγλικά): NHS – Οι πρώτες στερεές τροφές του μωρού, NHS – Τροφικές αλλεργίες σε μωρά και μικρά παιδιά, NHS – Τροφές που δεν δίνουμε σε μωρά και μικρά παιδιά, WHO – Συμπληρωματική σίτιση

Συχνές Ερωτήσεις για τις Πρώτες Στερεές Τροφές