Υπάρχουν στιγμές στην εγκυμοσύνη που μένουν χαραγμένες στο μυαλό μιας γυναίκας, ακόμα κι αν δεν έχουν συμβεί ακόμα. Μία από αυτές είναι η φράση που όλες έχουμε ακούσει, σε ταινίες, σε ιστορίες φίλων, σε αφηγήσεις της μαμάς μας:
«Μου σπάσαν τα νερά!»
Στο μυαλό μας αυτό μοιάζει πάντα με κάτι ξαφνικό και θεαματικό. Ένα «κύμα» που εμφανίζεται από το πουθενά και μας βάζει αμέσως στο αυτοκίνητο για το μαιευτήριο. Στην πραγματικότητα όμως, το σώμα μας δεν λειτουργεί πάντα τόσο… κινηματογραφικά.
Και κάπου εκεί γεννιέται η πιο συχνή απορία που βασανίζει πολλές μέλλουσες μαμάδες, ειδικά στο τρίτο τρίμηνο:
«Σπάσαν τα νερά ή απλώς… δεν κρατήθηκα;»
Ας τα βάλουμε όλα σε μία σειρά, με ηρεμία και καθαρή εικόνα.
Τι είναι πραγματικά τα «νερά»;
Αυτό που αποκαλούμε «νερά» δεν είναι τίποτα άλλο από το αμνιακό υγρό. Πρόκειται για το υγρό μέσα στο οποίο ζει και αναπτύσσεται το μωρό σας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Το αμνιακό υγρό βρίσκεται μέσα στον αμνιακό σάκο, έναν φυσικό «θάλαμο προστασίας» που περιβάλλει το μωρό σαν ένα τέλειο, μαλακό καταφύγιο. Ο αμνιακός σάκος αποτελείται από μεμβράνες και λειτουργεί σαν το σπίτι του μωρού, μέχρι να έρθει η ώρα να βγει στον κόσμο.
Ο ρόλος του είναι πραγματικά πολύτιμος:
- προστατεύει το μωρό από κραδασμούς και πιέσεις
- κρατά σταθερή θερμοκρασία
- βοηθά στην ανάπτυξη των πνευμόνων
- δίνει στο μωρό χώρο να κινείται ελεύθερα
- μειώνει τον κίνδυνο τραυματισμού από τον ομφάλιο λώρο
Με απλά λόγια: είναι το περιβάλλον που εξασφαλίζει στο μωρό σας ηρεμία, ασφάλεια και ανάπτυξη.
Πότε «σπάνε» τα νερά;
Το σπάσιμο των νερών συμβαίνει όταν οι μεμβράνες του αμνιακού σάκου διαρρηγνύονται. Αυτό μπορεί να γίνει φυσικά ή να γίνει τεχνητά από τον γιατρό.
Και εδώ έρχεται μια αλήθεια που πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν:
Δεν σπάνε πάντα τα νερά πριν ξεκινήσει ο τοκετός.
Μπορεί να συμβεί:
- πριν ξεκινήσουν οι συσπάσεις (ως πρώτο σημάδι τοκετού)
- κατά τη διάρκεια των συσπάσεων
- πολύ αργότερα, ακόμα και όταν ο τοκετός έχει προχωρήσει αρκετά
- ή να μην σπάσουν ποτέ μόνα τους, και να τα «σπάσει» ο γιατρός
Κάθε σώμα έχει τον δικό του τρόπο. Και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.
Πώς θα καταλάβω αν έσπασαν τα νερά;
Αν περιμένετε να το καταλάβετε πάντα με ένα μεγάλο «μπλουμ», ίσως να σας εκπλήξει η πραγματικότητα.
Σε πολλές περιπτώσεις, το σπάσιμο των νερών δεν μοιάζει με ποτάμι. Μοιάζει περισσότερο με:
- μια αίσθηση ότι «βράχηκα»
- μια συνεχή διαρροή μικρής ποσότητας υγρού
- μια ξαφνική υγρασία στο εσώρουχο
- ένα υγρό που επανέρχεται όταν σηκώνεστε ή αλλάζετε θέση
Το αμνιακό υγρό συνήθως είναι:
- διάφανο
- ελαφρώς κιτρινωπό
- με ήπια ή σχεδόν ανύπαρκτη μυρωδιά
Και το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του είναι αυτό:
δεν ελέγχεται.
Δεν είναι όπως τα ούρα. Δεν μπορείτε να το σταματήσετε. Αν ο αμνιακός σάκος έχει ανοίξει, το υγρό συνεχίζει να βγαίνει.
Μήπως είναι ούρα;
Ας είμαστε ειλικρινείς. Στην εγκυμοσύνη, ειδικά τους τελευταίους μήνες, η πίεση που ασκεί το μωρό στην κύστη μπορεί να κάνει πολλές γυναίκες να έχουν μικρές διαρροές ούρων, ιδιαίτερα όταν γελούν, βήχουν ή σηκώνονται απότομα.
Αυτό δεν είναι σπάνιο. Και δεν είναι ντροπή.
Η βασική διαφορά είναι ότι τα ούρα:
- έχουν έντονη μυρωδιά
- συνήθως σταματούν μετά από λίγο
- δεν συνεχίζουν να «τρέχουν» όταν αλλάζετε στάση
Αντίθετα, το αμνιακό υγρό μπορεί να συνεχίζεται σε κύματα, σαν να «γεμίζει» ξανά και ξανά το εσώρουχο.
Μπορεί να είναι απλώς αυξημένα υγρά εγκυμοσύνης;
Ναι, πολλές φορές η αυξημένη κολπική έκκριση στο τρίτο τρίμηνο μπερδεύει τις μέλλουσες μαμάδες.
Οι φυσιολογικές εκκρίσεις εγκυμοσύνης συνήθως είναι:
- λευκές ή γαλακτώδεις
- πιο παχιές
- όχι σαν νερό
Αν αυτό που βλέπετε είναι πραγματικά υγρό σαν νερό, τότε αξίζει να το αντιμετωπίσετε με μεγαλύτερη προσοχή.
Το χρώμα του υγρού έχει σημασία;
Τεράστια.
Το φυσιολογικό αμνιακό υγρό είναι διάφανο ή ελαφρώς κιτρινωπό. Όμως υπάρχουν περιπτώσεις που το χρώμα μπορεί να δείχνει ότι χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ή μαιευτήριο αν το υγρό είναι:
- πράσινο ή καφέ (πιθανή παρουσία μηκωνίου)
- ροζ ή κόκκινο (πιθανή αιμορραγία)
- με έντονη άσχημη μυρωδιά (πιθανή λοίμωξη)
Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν περιμένουμε.
Αν σπάσουν τα νερά, πρέπει να πάω αμέσως στο νοσοκομείο;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι.
Ο λόγος είναι απλός: όταν ο αμνιακός σάκος έχει ανοίξει, το μωρό δεν προστατεύεται πλέον με τον ίδιο τρόπο. Το περιβάλλον γίνεται πιο ευάλωτο σε μικρόβια και υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος λοίμωξης.
Ακόμα κι αν δεν έχετε συσπάσεις, ακόμα κι αν δεν πονάτε, το «σπάσιμο των νερών» θεωρείται ένα σημαντικό γεγονός που πρέπει να αξιολογηθεί άμεσα.
Πόσο σύντομα γεννάμε μετά το σπάσιμο των νερών;
Οι περισσότερες γυναίκες μπαίνουν σε ενεργό τοκετό μέσα σε λίγες ώρες. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι συσπάσεις ξεκινούν μέσα στις πρώτες 12 ώρες.
Ωστόσο, κάποιες φορές ο τοκετός δεν ξεκινά αμέσως. Αν περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς συσπάσεις, οι γιατροί μπορεί να προτείνουν πρόκληση τοκετού για λόγους ασφάλειας.
Η γενική αρχή είναι ότι μετά το σπάσιμο των νερών, το σώμα πρέπει να προχωρήσει προς τη γέννα.
Τι είναι η τεχνητή ρήξη υμένων;
Σε κάποιες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να επιλέξει να «σπάσει» τα νερά τεχνητά.
Αυτό συμβαίνει όταν:
- ο τοκετός έχει ξεκινήσει αλλά δεν εξελίσσεται
- οι συσπάσεις είναι αδύναμες
- ο τράχηλος έχει ανοίξει αρκετά
Η διαδικασία γίνεται με ειδικό εργαλείο και συνήθως δεν προκαλεί πόνο, αλλά μπορεί να προκαλέσει μικρή ενόχληση.
Σκοπός είναι να ενισχυθούν οι συσπάσεις και να προχωρήσει ο τοκετός πιο αποτελεσματικά.
Τι δεν πρέπει να κάνετε αν σπάσουν τα νερά
Αν υποψιάζεστε ότι έσπασαν τα νερά, καλό είναι να αποφύγετε οτιδήποτε μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόλυνσης.
- Μην κάνετε μπάνιο σε μπανιέρα
- Μην χρησιμοποιήσετε ταμπόν
- Μην έχετε σεξουαλική επαφή
- Μην καθυστερήσετε πολλές ώρες χωρίς επικοινωνία με γιατρό
Το σώμα σας έχει ανοίξει έναν δρόμο. Και από εκείνη τη στιγμή, η προτεραιότητα είναι η ασφάλεια.
Τι να κάνετε αμέσως
Αν πιστεύετε ότι έσπασαν τα νερά, κάντε τα παρακάτω απλά πράγματα:
- Παρατηρήστε το υγρό (χρώμα, ποσότητα, μυρωδιά).
- Βάλτε σερβιέτα για να δείτε αν συνεχίζεται η ροή.
- Ενημερώστε τον γιατρό σας και περιγράψτε ακριβώς τι συμβαίνει.
- Ετοιμαστείτε για μαιευτήριο, ακόμα κι αν δεν υπάρχουν πόνοι.
Ακόμα κι αν τελικά δεν ήταν νερά, η σωστή κίνηση είναι πάντα η προσοχή.
Μπορούν να σπάσουν τα νερά πρόωρα;
Ναι. Αυτό ονομάζεται πρόωρη ρήξη υμένων.
Αν συμβεί πριν την 37η εβδομάδα, απαιτείται άμεση ιατρική παρακολούθηση, γιατί μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού ή μόλυνσης.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι γιατροί θα αξιολογήσουν την κατάσταση και θα αποφασίσουν αν χρειάζεται παρακολούθηση στο νοσοκομείο, φαρμακευτική υποστήριξη ή πρόκληση τοκετού.
Συχνές Ερωτήσεις
Πονάει όταν σπάνε τα νερά;
Όχι. Το σπάσιμο των νερών συνήθως δεν προκαλεί πόνο. Είναι περισσότερο μια αίσθηση ροής υγρού.
Μπορεί να σπάσουν τα νερά στον ύπνο;
Ναι. Πολλές γυναίκες ξυπνούν και διαπιστώνουν ότι έχουν βραχεί.
Αν σπάσουν τα νερά και δεν έχω συσπάσεις, είναι φυσιολογικό;
Ναι. Οι συσπάσεις μπορεί να ξεκινήσουν μετά από λίγη ώρα. Παρόλα αυτά, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό.
Πώς θα ξέρω αν είναι βλέννα ή νερά;
Η βλέννα είναι πιο παχύρρευστη, μοιάζει με ζελέ και συχνά έχει ροζ ή καφέ χρώμα. Το αμνιακό υγρό είναι πιο λεπτόρρευστο και μοιάζει με νερό.
Συμπέρασμα
Το σπάσιμο των νερών δεν είναι πάντα όπως το φανταζόμαστε. Μπορεί να είναι ξαφνικό και έντονο, μπορεί όμως να είναι ύπουλο, ήσυχο, σαν μια μικρή διαρροή που δεν σας αφήνει να είστε σίγουρη.
Αυτό που έχει σημασία είναι να θυμάστε ότι το σώμα σας ξέρει τι κάνει. Και εσείς, όσο πλησιάζει η μεγάλη στιγμή, θα γίνεστε όλο και πιο παρατηρητική, όλο και πιο συντονισμένη με τα σημάδια του.
Και όταν έρθει εκείνη η στιγμή… είτε «σπάσουν τα νερά» με θόρυβο, είτε με ψίθυρο, θα ξέρετε ότι είναι η αρχή του πιο σπουδαίου ταξιδιού της ζωής σας.